Interview met Tenna Shiferaw, huisarts in Enschede en voorzitter van het Sunflowers project voor kansarme kinderen in Ethiopië.

Het interview is afgenomen door collega huisarts Hans Knobben, op 9 januari 2015.

 

Hallo Tenna, ik kom regelmatig bij je binnenlopen en dan hoor ik soms een taal die vreemd voor mij is. Volgens mij is dat Amhaars. Ik weet dat je uit Ethiopië afkomstig bent. Heb jij nog veel contacten met Ethiopië?

Ja, ik heb heel veel contacten in Ethiopië. Ik ben in Ethiopië geboren en heb daar tot mijn achttiende gewoond. Dus ik spreek Amhaars. Dit is de officiële taal van Ethiopië. Daarbij spreek ik ook Afaan Oromiffa, dat is de tweede taal in Ethiopië. Ongeveer, zoals wij in Nederland het Nederlands en daarbij het Fries als taal hebben.

Heb je nog familie in Ethiopië?

Ja, mijn moeder, mijn zussen en overige familie (neven en nichten). Ieder jaar ga ik bij ze op bezoek.

En heb je op dit moment alleen familiecontact dat jou verbindt met Ethiopië of zijn er nog andere dingen die je met Ethiopië verbinden?
Het is 1 jaar geleden dat we the Sunflowers Foundation hebben opgericht. Het is een stichting voor het goede doel, met name om kansarme kinderen in Ethiopië te helpen. Het is een stichting voor het goede doel, met name om kansarme kinderen in Ethiopië te helpen.

Okay, wat leuk om te horen. Waarom heet het Sunflowers Foundation?

We hebben voor een Engelse naam gekozen omdat de naam dan ook voor de Ethiopiërs goed te begrijpen is. De meeste Nederlanders spreken goed Engels en weten wel wat Sunflower en Foundation betekent.

Sunflowers, in het Nederlands <bold>Zonnebloemen</bold>, staat symbool voor kinderen die net als de zonnebloemen naar het licht toe keren en dan open kunnen stralen, geworteld in de volle grond. Wij willen met ons project bereiken dat kinderen gaan beseffen dat ze zonnebloemen zijn en dat zij, zoals ik heb mogen ervaren, mogelijkheden hebben om zich ten volle te ontwikkelen. Dit is ons streven!

Voordat je in je enthousiasme verder vertelt, vertel me eerst eens wat je precies met jullie Sunflowers project van plan bent

Voordat ik je dit vertel moet ik eerst iets over mezelf vertellen, want dan begrijp je misschien beter waarom ik zelf aan een project ben begonnen. Je weet dat Ethiopië behoort tot de armste landen ter wereld. Het gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking ligt op iets meer dan 30 dollar per maand.

30 jaar geleden toen ik in Ethiopië woonde en naar school wilde mocht dit niet van mijn vader. Hij wilde me liever op het land laten werken dan naar school laten gaan.

In die tijd gingen mijn broers wel naar school, dat was ver van mijn dorp. Ze moesten 3 tot 4 dagen lopen om daar te komen.

Ze kwamen elke winter naar huis om twee maanden thuis te blijven, om op het land mijn ouders te helpen en gingen daarna weer terug naar school.

Toen ze weer terug gingen wilde ik met ze mee, maar ik mocht niet van mijn vader.

Om mijn zin te krijgen ontsnapte ik, en heb hen achtervolgd zo’n 10 a 15 kilometer. (lacht).

Daarna ben ik door mijn vader gepakt. Mijn vader heeft mij met een andere jongen die met mij mee was gegaan vastgebonden en mee terug naar huis genomen . Ik heb toen een behoorlijk pak slaag van hem gehad. Echt waar.…

 

Na LANG AANDRINGEN mocht ik naar school, naar een priester van de orthodoxe kerk, die les gaf onder een boom op een kerkhof .

Ik mocht daar met de hand getekende alfabet lettertjes oefenen. Daar ging ik ongeveer voor 10 maanden naar school, als je het al een school kunt noemen.

Na 10 maanden kwamen mijn broers terug en daarna mocht ik toch met hen mee.

Ja, ik was toen ongeveer 10 jaar denk ik. Na 4 dagen lopen, met etenswaren voor een jaar, geladen op de ruggen van 4 ezels, kwamen wij aan bij Ambo, een stadje 120 km ten westen van Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië.

Toen ik daar kwam waren daar heel veel aanmeldingen om toe gelaten te worden.

Maar er was weinig plek, dus we moesten loten.

Ik ben toen uitgeloot voor de basisschool! En kon ik alleen terug naar huis gaan.

Na twee, drie jaar ging ik terug naar Ambo. En weer was er een loting. Maar toen hadden wij iemand, een kennis van de familie met connecties en die heeft een woordje voor mij bij de school directeur gedaan en toen mocht ik naar de basisschool, naar de vierde klas.

En van de vierde klas tot mijn laatste jaar op de middelbare school heb ik in Ambo op school gezeten.

Dit is mijn achtergrond. En als ik terug ga naar Ethiopië en ik zie verwaarloosde, kansarme kinderen, dan wil ik dat het met hun ook goed komt. Gelukkig kan ik nu iets voor een aantal van hen betekenen.

 

Nu wordt het al duidelijker. Wat doet jullie stichting precies?

Ik heb een project opgezet in mijn geboortedorp Dedu. Daar wonen, zoals overal in Ethiopië, veel kansarme kinderen. Het leek me logisch en zinvol om iets te beginnen in de plaats waar ik zelf vandaan kom. Mijn familie woont er en ik ken de structuur van het dorp en zijn omgeving heel goed. Ook word ik er volledig geaccepteerd en daardoor heb ik eenvoudig toegang tot de lokale instanties die ons verder kunnen helpen.

Eigenlijk hebben we een heel eenvoudige structuur van werken. Ons project biedt voor kansarme kinderen ontwikkelmogelijkheden door middel van drie zaken:

Sport, muziek en het ontwikkelen van voldoende kennis over ziekten.

 

Dus jullie werken vanuit drie disciplines?

Inderdaad: Sport, muziek en gezondheid dragen o.a. bij tot een verbetering van schoolprestaties bij kinderen. Hierdoor neemt hun motivatie toe om er voor te gaan op school en later in de maatschappij.

Okay, dat begrijp ik. Toch heb ik een vraag, want het is me niet helemaal duidelijk wat dit nu direct voor impact heeft op kansarme kinderen. Krijgt een kind meer geld om zijn of haar talent te ontwikkelen? Hoe organiseren jullie dit.

Dit is een hele goede vraag. Natuurlijk kunnen wij niet voor alle kinderen in Ethiopië een oplossing bieden, maar we kunnen wel voor een aantal kinderen de voorwaarden scheppen door ze deel te laten nemen aan sport, muziek en voorlichting te geven over betere hygiëne, seksuele voorlichting etc.

We werken met vrijwilligers die we een kleine vergoeding geven. Zij organiseren sportwedstrijden (voorlopig voetbal en atletiek) en we zijn bezig om een muziekschool op te richten.

Ook komt er betere voorlichting in het nu reeds bestaande gezondheidscentrum waar mensen beter behandeld kunnen worden en voorlichting kunnen krijgen over het voorkomen van allerlei ziektes.

Door Ethiopische kinderen uit Dedu deelgenoot te maken van dingen die voor veel Nederlandse kinderen vanzelfsprekend zijn, zullen zij meer gemotiveerd worden om beter te gaan leren. Zo kun je bijvoorbeeld automonteur worden of verpleegkundige in plaats van boer of boerin, zoals je ouders. Als je ontwikkelt en landbouw gaat studeren kun je ervoor gaan zorgen dat een tractor het werk gaat doen, dat nu nog door een os wordt gedaan.

Als je kinderen niet motiveert door hun lichaam en geest uit te dagen is de kans niet zo groot dat je voldoende mogelijkheden uit jezelf kunt halen. De kans dat je dan na de basisschool op het land gaat werken of rond gaat hangen is heel groot. Dit project stimuleert kinderen en daardoor kun je over een langere periode gaan zien dat er ontwikkeling ontstaat en dat er echte Sunflowers ontstaan. Wij willen dat de ontwikkeling bij de mensen zelf vandaan komt en niet is opgelegd door mensen van buitenaf. Ons geld wordt dus geïnvesteerd in leraren, sportmaterialen, muziekinstrumenten, medische educatie. Wij faciliteren waardoor zij beter gaan leren!

Je begrijpt dat hier veel geld voor nodig is om dit te kunnen realiseren. Ieder jaar ga ik tenminste drie weken naar mijn geboortedorp en via mail kan ik in Nederland ook veel doen. Hierdoor houden we goed zicht over wat er met ons eigen geld en dat van onze sponsors gebeurt. Iedere eurocent moet goed worden besteed. Er mag niets aan de strijkstok blijven hangen, om in muziektermen te blijven. Het zou mooi zijn als er echte strijkstokken naar Ethiopië vervoerd kunnen worden om kinderen viool te laten spelen.

We denken er ook over om voor de allerarmste kinderen iets te gaan opzetten, zoals sponsoring voor schoolgeld, uniform en boeken.

Ik ben ervan overtuigd dat ik de wereldproblemen niet ga oplossen maar dat ik een goede bijdrage kan leveren aan dat wat ooit ‘mijn wereld ‘ is geweest, namelijk: iets goeds doen voor de kinderen van Dedu in Ethiopië.

Wat zijn jullie prioriteiten voor de komende jaren?

In de eerste plaats moet ons project een deel worden van de samenleving van Dedu. Het moet nog meer bekend worden bij de mensen van Dedu dat er voor hun kinderen nieuwe dingen worden ontwikkeld. Dit vraagt voorlichting. Deze fase zijn we nu aan het afronden en daarom willen we nu snel de volgende concrete stappen gaan maken.

 

Ons sport project loopt al goed en we hebben atletiek- en voetbalwedstrijden georganiseerd met groot succes. Kijk maar naar de foto’s op onze website. Het zou ook mooi zijn als er bijvoorbeeld bij de enige school van Dedu een basketbalveldje aangelegd kan worden. Met deze eenvoudige aanpassingen bereik je heel veel kinderen.

We willen zorgen dat er een goede muziekschool wordt opgericht. We hebben al wat instrumenten in Ethiopië (uit Nederland meegenomen), zoals een gitaar, trompet en fluiten, maar dit moet nog verder worden uitgebreid met bijv. o.a. een keyboard.

Belangrijk is dat er ook een internetaansluiting komt, waar kinderen bijv. via You Tube filmpjes allerlei dingen kunnen leren van andere kinderen overal ter wereld. Tegenwoordig zie je kinderen in Nederland piano spelen met behulp van You Tube filmpjes. Niet dat je hier een conservatoriumdiploma mee kunt behalen, maar het helpt je tenminste verder als je een liedje van bijvoorbeeld Coldplay of een Ethiopische band wilt spelen. Ethiopië heeft in de grote steden zoals Addis een rijke muziekcultuur die volop in ontwikkeling is. Hier kunnen kinderen in Dedu veel aan hebben. Mogelijk gaan we een leraar uit Addis vragen of hij bepaalde projecten wil begeleiden. Dit is ook qua kosten ook goed te overzien.

Last but not least, en ik ben tenslotte huisarts, ons gezondheidsproject. Om het gezondheidscentrum te helpen begeleiden is voor mij relatief eenvoudig, omdat ik daarvoor heb gestudeerd. Als huisarts weet ik wat er bij de mensen speelt en ook wat voor (tropische) ziekten in Ethiopië zijn. Door een goede voorlichting kunnen veel ziekten voorkomen worden. Ook in het kader van geboortebeperking kan nog veel worden gedaan. Het is goed om vooral voor de aller armsten iets op te zetten. Ik denk bijvoorbeeld aan voorlichtingtekeningen (beeldverhalen) in plaats van tekst omdat veel mensen analfabeet zijn.

Is er überhaupt wel iets van een basisverzekering voor gezondheidszorg?

Nee, er is geen ziektekosten verzekering en een pensioen heeft ook niet iedereen. Als je geen baan bij de regering hebt of niet bij een groot privé bedrijf werkt, heb je geen pensioen. Je pensioen, dat is je kind. Als je ziek bent, of je bent te oud om te werken, dan ben je aangewezen op je kinderen en overige familie.

Echt een arm land dus..

Ethiopië is een arm land en in Ethiopië wonen heel veel miljoenen arme mensen. De meeste mensen hebben niet genoeg te eten. Veel mensen lopen met blote voeten. Ik heb op mijn 10de mijn eerste schoenen gekregen...

Eten en schoenen zijn zeer duur en je kunt niet iedereen schoenen schenken of elke dag eten geven, maar je kunt wel op weg helpen hoe ze schoenen kunnen verdienen en zelf eten op tafel kunnen krijgen.

Daarom moeten we ergens beginnen met iets simpels wat niet zo veel kost.

Wij hebben gekozen voor iets neutraals, waar iedereen bij betrokken kan zijn en niet tegen kan zijn. In Ethiopië is politiek een zeer gevoelig onderwerp. Met voetbal, atletiek en muziek maken, creëer je geen vijanden. Gezondheidszorg is voor bijna iedereen in Dedu meer dan welkom!

Er zijn scholen en daarvoor hoef je niks te betalen. Bij sommige scholen is het schooluniform verplicht en dan heb je een groot probleem als er geen geld is om een uniform aan te schaffen.

Okay jullie Sunflowers Foundation, richt zich dus op kinderen. Over welke leeftijdsgroep praten we dan ?

Wij hebben gekozen voor een acceptabele leeftijd waarop je kinderen goed kunt opleiden c.q. ondersteunen.

Wij hebben gekozen voor kinderen tussen 12 en 15 jaar. Zij worden dan 4 tot 5 jaar begeleid, afhankelijk van hun motivatie en ontwikkeling.

Hoeveel kinderen begeleiden jullie?

Op dit moment zijn er 150 kinderen die begeleid worden door 3 part­time werkende sport leraren.

Wat zou je willen bereiken?

Belangrijk is dat de zogenaamde “ mind set” van kinderen verandert. Door deel te nemen aan bijv. atletiek, voetbal, muziek, kun je bepaalde eigenschappen ontwikkelen die voor later hard nodig zijn, zoals:

discipline, motivatie, geduld, hard werken, samen werken en vastberadenheid.

De leraren die het project begeleiden dus. Wie zijn dat, die begeleiders?

Dat zijn gediplomeerde sportleraren, die op de lokale school les geven. Zij geven buiten hun kantooruren en in hun vrije tijd een extra les.

Ze hebben recent een memorandum of understanding met the Sunflowers Foundation getekend om voor 5 jaar ons project te blijven steunen en de kinderen op te leiden.

We betalen ze een onkostenvergoeding, vergelijkbaar met twee extra maanden salaris.

Voor hen een welkome aanvulling op hun kleine inkomen.

Hoe kom je aan het geld om dit te financieren?

Niet echt of zeer weinig, af en toe krijgen ze onkosten vergoed. Elke 3 of 4 maanden, maar geen vast bedrag. Als er genoeg geld is, dan sturen we dat.

Hoe kom je aan het geld om dit te financieren?

Geld komt van vrienden, van mijzelf, en van donateurs.

Hoe lang ben je er nu mee bezig?

Zo’n anderhalf jaar

En hoeveel geld heb je daar nu voor moeten investeren tot nu toe?

We hebben in totaal ongeveer € 3.000,00 verzameld in anderhalf jaar. We hebben allerlei sportartikelen, muziekinstrumenten, sport outfits voor de kinderen van Dedu gekocht en onkosten voor de leraren betaald. De meeste kinderen rennen en voetballen nog steeds op blote voeten.

Wij hebben van het geld ook in 2014 een grote voetbal- en atletiek wedstrijd georganiseerd en gefinancierd.

Heb jij aanzien in Dedu, omdat je dokter bent?

Ja natuurlijk! Ik kan mijn invloed daar heel positief aanwenden. Naar mij wordt geluisterd en dat is gelukkig maar goed ook, want we willen veel bereiken voor de kinderen van Dedu

Want hoeveel mensen wonen daar? Er zijn niet zoveel artsen.

In het dorp wonen ongeveer 10.000 mensen, schat ik. Er is een gezondheidscentrum, maar ze hebben geen bedden voor de patiënten, en ook geen artsen.

Het gezondheidscentrum wordt gerund door de zogenaamde

health officers, verpleegkundigen en doktersassistenten.

Kun je iets zeggen over wat de behaalde resultaten tot nu toe zijn? Ja, dat klinkt wel voorbarig, maar kun je in het kort schetsen wat er zoal concreet bereikt is?

We zijn natuurlijk bezig met een proces en dat kost tijd. Wat we hebben tot nu toe concreet hebben bereikt is het volgende :

We hebben voor 150 kansarme kinderen een sportopleiding georganiseerd. Hierdoor zijn deze kinderen gemotiveerd, en ze hebben een doel in hun leven.

Een goeie discipline, motivatie, vastberadenheid, socialer denken, elkaar steunen, hard werken is de basis wat wij hun willen inprenten. Als een kind met de bovengenoemde vaardigheden zijn of haar volgende stap in zijn/haar levensfase maakt, dan is onze missie volbracht.

Wij zijn trots en blij met de 150 kinderen, die elke week 3 keer trainen, die meer gedisciplineerd zijn, die betere school cijfers gehaald hebben dan een jaar voorheen. Dit is toch een concreet resultaat en dat al na een jaar.

Wij hebben een wedstrijd georganiseerd voor de eerste keer in de historie van het dorp. Het is goed verlopen, heel veel aanwezigen vanuit het dorp, heel veel mensen kwamen kijken. Dit verstevigd de onderlinge band in het dorp. Hierdoor winnen we vertrouwen bij het aangaan van onze volgende projecten zoals muziek maken.

We willen de resultaten pas zien na vier, vijf jaar. Dus nu zijn we eigenlijk bezig met opbouwen en af en toe toetsen we om aan onze donateurs te laten zien dat onze methode werkt.

Worden de ouders ook betrokken bij het projectt?

Ja, de ouders zijn er bij betrokken, maar het kan beter. Het is een proces. Die mensen hebben er andere ideeën over. Ze zijn bezig met de dagelijkse dingen, met hun dagelijkse brood verdienen.

Van dag tot dag?

Ja, van dag tot dag. Atletiek of muziek maken is extra, dat verdient geen brood. Dus de meeste ouders kijken niet zo naar morgen, zoals wij dit zijn gewend. Maar dat komt nog, vast en zeker. Het is een proces. Daar zijn we mee bezig en je moet geduld oefenen om resultaten te kunnen zien.

Stel je ook voorwaarden aan de kinderen die mee gaan doen aan het project? Moeten ze aan bepaalde voorwaarden voldoen?

Ja, ze moeten motivatie, discipline en wilskracht hebben. Dat zijn de voorwaarden. Want als je dat niet hebt, dan heeft het geen zin om drie keer per week hard te moeten werken voor sport of muziek, buitenom je schoolse activiteiten. Je moet het tenslotte wel vier – vijf jaren volhouden en het liefst met een blij gezicht.

Als ik het goed begrijp investeer je ook zelf nogal veel in de Foundation. Hoe vaak ga je bijvoorbeeld naar Ethiopië om te kijken hoe de voortgang is?

Ik probeer minstens een keer per jaar te gaan, om het proces te begeleiden en de mensen die voor ons het werk doen extra te motiveren. Als het kan ga ik meerdere keren per jaar. Tot nu toe ben ik twee keer geweest en dan betaal ik vanzelfsprekend de reis en verblijfkosten uit eigen middelen. Ik maak aanzienlijke bedragen over naar de stichting elk jaar. Ook investeer ik veel tijd in onze stichting. Ik vind het fantastisch dat onze stichting een goed bestuur heeft en dat er zoveel mensen zijn die mij erbij helpen.

Waar wil je mee afsluiten?

Ik heb het geluk gehad dat ik kon ontsnappen aan de armoede en nu huisarts ben in Enschede. Ik vind het belangrijk dat de kinderen in Ethiopië blijven en daar een goede ontwikkeling doormaken, zodat er echt aan een betere en meer menswaardige wereld gebouwd blijft worden. Ik wil me hiervoor blijvend inzetten. Ik dank een ieder die ons project steunt of waar dan ook ter wereld zich hiervoor inzet.